Rannsachadh a' sealltainn buaidh COVID-19 air slàinte inntinn luchd-obrach SNS na Gàidhealtachd
Tha rannsachadh a rinn sgioba bho Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean agus SNS na Gàidhealtachd, air sgrùdadh a dhèanamh air a' bhuaidh a tha aig COVID-19 air sunnd inntinn luchd-obrach slàinte is cùram sòisealta san sgìre.
Fhuair am pròiseact rannsachaidh ÂŁ44,581 de mhaoineachadh bho Riaghaltas na h-Alba mar phĂ irt de ghairm bho Oifis an Ărd-Eòlaiche airson sa MhĂ rt 2020. Chaidh toraidhean an rannsachaidh a chleachdadh le PĂ rlamaid na RA agus Buidheann SlĂ inte na Cruinne gus poileasaidh fhiosrachadh mu oidhirpean gus taic a thoirt do shunnd luchd-obrach aig Ă m aâ ghalair mòr-sgaoilte. Chaidh pĂ ipear acadaimigeach mun rannsachadh fhoillseachadh san Fhaoilleach anns an iris rannsachaidh air-loidhne aig Cambridge University Press, le pĂ ipear eile ri thighinn ann an
Bha am pròiseact air a stiĂšireadh leis an Dr Johannes De Kock, Companach Rannsachaidh ann an roinn slĂ inte is sunnd dĂšthchail an oilthighe agus Eòlaiche-inntinn Clionaigeach ClĂ raichte aig NHS na GĂ idhealtachd. Fhuair e taic bho sgioba air a stiĂšireadh leis an Ollamh Sarah-Anne Munoz, Ărd-Ollamh SlĂ inte DĂšthchail agus Ceannard an GnĂŹomh Roinn SlĂ inte is Sunnd DĂšthchail, agus le luchd-dreuchd SNS na GĂ idhealtachd. Bâ e prĂŹomh amasan an sgrĂšdaidh measadh a dhèanamh air slĂ inte inntinn luchd-obrach slĂ inte is cĂšram sòisealta SNS na GĂ idhealtachd aig Ă m COVID-19; agus an uair sin sgrĂšdadh a dhèanamh air an cuidicheadh ââcleachdadh dreach sònraichte den app sunnd inntinn a chaidh aontachadh le SNS, taic a thoirt don luchd-obrach sin aig Ă m aâ ghalair mhòr-sgaoilte.
Sheall aâ chiad phĂ irt de rannsachadh an luchd-obrach gun robh ĂŹrean iomagain is trom-inntinn a chaidh aithris am measg luchd-obrach slĂ inte is cĂšram sòisealta SNS na GĂ idhealtachd, coltach ri ĂŹrean luchd-obrach ann an Ă iteachan COVID-19 sna bailtean.
Dhâobraich an Dr De Kock an uair sin le sgioba dealbhaidh My Possible Self gus susbaint an app sunnd atharrachadh gu didseatach a rèir co-theacs NHS na GĂ idhealtachd, aâ toirt a-steach banaltram mas-fhĂŹor leis an ainm Iona gus luchd-obrach a stiĂšireadh tro mhodalan iomchaidh.
Chaidh an app atharraichte, âSNS Highland Staff Wellbeing Projectâ, a chleachdadh le 169 luchd-obrach thar ceithir seachdainean, aâ leigeil leis an sgioba rannsachaidh sĂšil a chumail air atharrachaidhean ann an ĂŹrean iomagain, trom-inntinn agus sunnd inntinn, a bharrachd air fulangas.
MhĂŹnich an Dr De Kock: âSheall na toraidhean againn bhon sgrĂšdadh pĂŹleit seo buannachdan a dhâfhaodadh a bhith ann an cleachdadh eadar-theachdan didseatach sònraichte gus taic a thoirt do shlĂ inte saidhgeòlach agus tapachd luchd-obrach a tha ag obair tron ââââghalar sgaoilte COVID-19. Tha feum air tuilleadh sgrĂšdaidhean le sampallan nas motha a-nis gus sgrĂšdadh a dhèanamh air taic eadar-theachdan didseatach do luchd-obrach a tha ag obair tro earball COVID-19 agus na thig Ă s a dhèidh.â
A thaobh mar a dhâ fhaodadh na toraidhean sin buaidh a thoirt air poileasaidh agus cleachdadh clionaigeach san Ă m ri teachd, thuirt an Dr De Kock:
âBu chòir taic do shunnd saidhgeòlach luchd-obrach slĂ inte is cĂšram sòisealta a bhith air leth cudromach, chan ann a-mhĂ in ann an sgĂŹrean le ĂŹrean Ă rda de ghalaran COVID-19, ach cuideachd ann an sgĂŹrean taobh a-muigh nan Ă iteachan teth sin. Feumaidh ro-innleachdan gus taic a thoirt do shlĂ inte inntinn luchd-obrach slĂ inte is cĂšram sòisealta, beachdachadh air gach cuid eadar-theachdan cuimsichte agus iomairtean nas fharsainge aig ĂŹre siostam gus taic a thoirt do shunnd.â
Thuirt Fiona Hogg, StiĂširiche Dhaoine is Cultair aig SNS na GĂ idhealtachd: âBheir toraidhean aâ phròiseict Ăšr inntinneach seo a-steach don ro-innleachd agus planaichean slĂ inte is sunnd fad-Ăšine againn, agus togaidh sinn air taic leantainneach aâ gabhail a-steach ar prògram Taic Luchd-obrach, agus Ionad Sunnd NĂ iseanta. Airgead-tasgaidh airson barrachd taic saidhgeòlach do cho-obraichean slĂ inte is cĂšraim, còmhla ri maoineachadh riaghaltais sònraichte airson iomairtean sunnd. Tha sinn air bhioran mu na cothroman a dhâ fhaodadh app sunnd sònraichte a thabhann, gu sònraichte nar suidheachadh iomallach agus dĂšthchail.â
Thuirt an t-Ollamh Sarah-Anne Munoz:
âTha seo air a bhith na cho-obrachadh rannsachaidh cudromach eadar an t-oilthigh agus SNS na GĂ idhealtachd. Thathas air dearbhadh gu bheil fĂŹor bhuaidh ann an eòlas bho dhiofar chuspairean rannsachaidh, lĂŹbhrigeadh seirbheis agus taic didseatach sònraichte, a cho-aonadh. Tha a bhith aâ toirt taic do shlĂ inte inntinn luchd-obrach slĂ inte is cĂšram, gu sònraichte an fheadhainn ann an sgĂŹrean dĂšthchail agus sgiobaidhean beaga, na chuspair cudromach don oilthigh agus tha mi an dòchas gun urrainn dhuinn cumail oirnn ag obair còmhla ri SNS na GĂ idhealtachd air seo.â
Thuirt an t-Oll Jude Halford, ceannard airson slĂ inte inntinn clionaigeach, Colaiste RĂŹoghail nan Lighiche-inntinn ann an Alba: âIs e sgrĂšdadh fĂŹor chudromach a tha seo, agus tha na co-dhĂšnaidhean aâ dearbhadh eòlasan ar sgioba-obrach.
âTha leasachadh ann an slĂ inte inntinn luchd-obrach deatamach. Tha e na bhuannachd dhaibh agus aâ cuideachadh le bhith aâ cumail sheirbheisean slĂ inte is cĂšraim sòisealta aâ dol, agus mar sin aâ toirt buannachd don phoball air an tug an galar mòr-sgaoilte buaidh air slĂ inte inntinn.
âTha an galar mòr-sgaoilte air iarrtasan, uallach agus cuideam a bharrachd adhbhrachadh do luchd-obrach aâ dèanamh an riatanais airson eadar-theachd ann an cĂšram slĂ inte inntinn nas motha. Tha sinn aâ cur fĂ ilte air obair NHS na GĂ idhealtachd air an iomairt seo agus an taic a tha Riaghaltas na h-Alba aâ toirt seachad.â
Faodar geĂ rr-chunntas den rannsachadh fhaicinn air lĂ rach-lĂŹn